Uzmanı açıkladı: Yastık altındaki altın ekonomiye kazandırılabilir mi?

Türkiye’de hane halkının elinde bulunan ve finansal sistem dışında tutulan “yastık altı altın” ölçüsünün 3 ila 5 bin ton ortasında olduğu, bunun da yaklaşık 500 milyar dolarlık bir büyüklüğe karşılık geldiği iddia ediliyor.

Ekonomist Dr. Selçuk Gülten’e göre altın, Türkiye’de sırf bir yatırım aracı değil; tıpkı vakitte makûs gün garantisi, klasik birikim ve toplumsal bir kıymet olma özelliği taşıyor. Bu durum, yastık altındaki altının bütünüyle iktisada kazandırılmasını zorlaştırıyor.

YASTIK ALTI ALTIN HANE HALKININ MÜLKİYETİNDE

Dr. Gülten, yastık altında tutulan altınların tamamının hane halkının mülkiyetinde olduğunu vurgulayarak, bu altınlara el konulacağı ya da yasal kullanımının engelleneceği istikametindeki savların gerçeği yansıtmadığını belirtti.

Vatandaşların altınlarını bozdurarak konut, otomobil alması yahut yasal hedeflerle kullanmasının önünde rastgele bir mahzur bulunmadığını tabir eden Gülten, tersine uzun yıllardır bu altınların iktisada kazandırılması için çeşitli projelerin hayata geçirildiğini söyledi.

KIYMETLİ MADEN TAKİP SİSTEMİ DEVREYE GİRİYOR

Türkiye’de İnşaat Demiri Takip Sistemi ve Gübre Takip Sistemi üzere uygulamaların temel gayesinin berbata kullanımın önlenmesi olduğunu hatırlatan Gülten, Hazine ve Maliye Bakanlığı ile Darphane’nin benzer bir sistemi Değerli Maden Takip Sistemi ismiyle hayata geçirmeyi planladığını aktardı.

Bu sistemle, düzmece ve düşük ayarlı altın üretiminin önüne geçilmesi hedefleniyor. Altın imalatçıları, madenciler ve rafineriler tarafından üretilen 1 gramın üzerindeki altınların standart ve güvenlik tedbirleriyle üretilmesi amaçlanıyor. Sistem, tüm altın ticaretini değil, üretim kademesini kapsıyor.

BANKACILIK SİSTEMİ VE İTİMAT SORUNU

Türkiye’de genel kural olarak 30 bin TL ve üzerindeki süreçlerin banka yahut finans kuruluşları aracılığıyla yapılması gerekiyor. Bu kural altın alım satımı için de geçerli. Fakat bankaların uyguladığı fiyat farkları ve kurullar, vatandaşların altınlarını bankacılık sistemine dahil etme konusunda isteksiz davranmasına yol açabiliyor. Bunun yanı sıra “banka batar” üzere geçmişten gelen kaygıların de yastık altı altın alışkanlığını beslediğine dikkat çeken Gülten, finansal okuryazarlığın artırılması ve altın bankacılığı eserlerinin geliştirilmesi gerektiğini vurguladı.

TEŞVİK OLMADAN TAM ENTEGRASYON MÜMKÜN DEĞİL

Dr. Gülten’e nazaran, yastık altındaki altının tamamının finansal sisteme kazandırılması hiçbir vakit mümkün olmayacak. Zira altın, Türkiye’de tarih boyunca sadece ekonomik bir kıymet olarak görülmedi. Devlet katkısı, teşvik sistemleri ve eğitimlerle sisteme giren altın ölçüsü artırılabilir; lakin bu davranış kalıbının bütünüyle değişmesi sıkıntı.

ENFLASYONLA ÇABA ALTIN DAVRANIŞINI ETKİLİYOR

Son iki yıldır uygulanan nakdî sıkılaşma ve yüksek faiz siyasetlerinin başarılı olması halinde, vatandaşların yastık altında altın tutma eğiliminin azalabileceğini belirten Gülten, altının son periyotta yatırımcısına gerçek getiri sağlayan araçlardan biri haline geldiğini söyledi. Merkez Bankası Başkanı’nın da “Türkiye’de yüksek altın stokunun nedeni geçmişten gelen enflasyonist tecrübedir” kelamlarını hatırlattı.

SAHTE ALTIN UYARISI: VATANDAŞ DİKKATLİ OLMALI

Altın fiyatlarındaki yükselişle birlikte düzmece altın hadiselerinin da arttığını belirten Gülten, vatandaşların birtakım kolay testlerle riskleri azaltabileceğini söz etti. Altının sert bir yüzeye bırakıldığında tok ve kısa müddetli bir ses çıkarması gerektiğini, tiz ve uzun seslerin uydurma ya da düşük ayarlı altına işaret edebileceğini söyledi. Ayrıyeten güçlü bir mıknatısla yapılan testin de altının içeriği hakkında fikir verebileceğini lisana getirdi.

ALTIN ALIM-SATIMINDA ZAMANLAMA ÖNEMLİ

Altın satışı için cuma öğlenden sonra yahut pazartesi sabah saatlerinin, alım için ise salı, çarşamba ve perşembe günlerinin daha uygun olabileceğini belirten Gülten, jeopolitik risklerin fiyatlar üzerinde dalgalanmalara yol açabileceğini hatırlattı. Uzun vadeli yatırımcıların kısa vadeli fiyat hareketlerinde paniğe kapılmaması gerektiğini vurguladı.

KAZAN-KAZAN MÜMKÜN

Dr. Selçuk Gülten’e göre, yastık altı altının iktisada kazandırılması durumunda ekonomik süreç hacmi artacak, ülke risk göstergeleri azalacak ve “kazan-kazan” ortamı oluşabilecek. Bunun için yeni projelerin geliştirilmesi, vatandaşlara sağlanacak yararların net biçimde anlatılması ve teşvik sistemlerinin güçlendirilmesi gerekiyor.