Nedeni bulunamayan göğüs sıkışmaları panik atakla ilişkili olabilir

Ani başlayan göğüs sıkışması, nefes alamama hissi, sırt ve çene bölgesine yayılan baskı… Bu tabloyu yaşayan birçok kişi birinci olarak kalp krizi kuşkusuyla acil servise başvuruyor. Fakat yapılan tetkiklerde kalp, akciğer ya da hayati organlarla ilgili bir sorun saptanmaması durumunda akıllarda tek bir soru kalıyor: “O vakit bu yaşadığım neydi?”

Uzmanlara nazaran, bilhassa tekrar eden ve tıbbi bir neden bulunamayan ani göğüs sıkışmalarının değerli bir kısmı panik atak kaynaklı olabiliyor.

ACİL SERVİSTE PAK ÇIKAN TETKİKLERİN ANLAMI

Göğüs ağrısı ve nefes darlığıyla acile başvuran hastalarda birinci gaye, hayati riskleri dışlamaktır. Bu nedenle EKG, kan testleri, akciğer grafisi ve görüntüleme teknikleri uygulanır.

Bu tetkiklerin olağan sonuçlanması, yaşanan durumun önemsiz olduğu manasına gelmez. Tersine, kalp krizi, akciğer embolisi ve önemli ritim bozuklukları üzere tehlikeli tabloların büyük ölçüde elendiğini gösterir.

Bu noktada şikayetlerin kaynağının organik değil, işlevsel olabileceği kıymetlendirilir. Yani organlar sağlıklıdır; lakin bedenin alarm sistemi gereğinden fazla çalışmaktadır. Bu da belirtilerin kaynağının fizikî değil, ruhsal kökenli olabileceğini düşündürür.

PANİK ATAKTA ORTAYA ÇIKAN FİZİKÎ SÜREÇLER

Panik atak sırf zihinsel bir durum değildir. Atak sırasında bedende ölçülebilir ve gerçek fizyolojik değişimler yaşanır. Beyin, ortada gerçek bir tehlike olmamasına karşın tehdit algısı oluşturur ve bedenin “savaş ya da kaç” yansısını devreye sokar.

Bu süreçte:

– Adrenalin ve gerilim hormonları süratle yükselir

– Kalp atışları hızlanır ve güçlenir

– Teneffüs hızlanır fakat yüzeyselleşir

– Göğüs ve sırt kaslarında istemsiz kasılmalar oluşur

Bu kasılmalar göğüs üzerinde ağır bir baskı ve sıkışma hissine yol açar. Tıpkı anda kâfi nefes alınamaması, bireyde kalple ilgili önemli bir sorun yaşandığı algısını güçlendirebilir. Halbuki sorun kalpte değil, bedenin tehlike algısının kusurlu çalışmasındadır.

BELİRTİLERİN GERÇEK HİSSEDİLMESİNİN NEDENİ

Panik atak sırasında yaşanan belirtiler hayal eseri değildir. Beden bu yansıları hakikaten üretir. Bu nedenle kişi yaşadıklarını denetim etmekte zorlanır ve birçok vakit ağır bir mevt korkusu hisseder.

Beynin alarm merkezinin devreye girmesiyle mantıklı düşünmeden sorumlu alanlar geri planda kalır. Bu nedenle tıbbi testler olağan çıksa bile belirtiler bir müddet daha devam edebilir. Sorun organlarda değil, beynin tehlike algılama mekanizmasındadır.

STRES HİSSİ OLMADAN ORTAYA ÇIKABİLEN ATAKLAR

Panik atak her vakit ağır gerilim anlarında ortaya çıkmaz. Uzun müddettir bastırılan dertler, fark edilmeyen duygusal yükler ya da vücudun kronik yorgunluğu birikerek birdenbire tetiklenebilir. 

Kişi şuurlu olarak kendini sakin hissetse bile, beden ağır bir savunma karşılığı üretmeye başlamıştır. Bu nedenle panik atak yaşayan birçok kişi, yaşadığı duruma birinci etapta mana vermekte zorlanır.

GİZLİ PANİK ATAKLARDA ÖNE ÇIKAN BELİRTİLER

Bazı panik ataklarda çarpıntı, terleme yahut ağır kaygı hissi bariz değildir. Bunun yerine sırf bedensel belirtiler ön plandadır. Bu durum, teşhisin gecikmesine neden olabilir.

Bu tabloda sık görülen belirtiler:

• Göğüs ve sırt bölgesinde baskı

• Nefes alamama hissi

• Boğazda düğümlenme

• Bayılacakmış hissi 

Çoğu vakit kalp ya da akciğer hastalığıyla karıştırılan bu tablo

Halk ortasında “gizli panik atak” olarak isimlendirilen bu durum, birden fazla vakit kalp ya da akciğer hastalığıyla karıştırılır. Kişi ağır bir panik yaşadığını fark etmese bile beden alarm durumuna geçmiştir.

PANİK ATAK VE KALP KRİZİ ORTASINDAKİ TEMEL FARKLAR

Panik atak ile kalp krizi ortasındaki en kıymetli ayrım noktası tıbbi tetkiklerdir. Kalp krizinde kan bedelleri ve EKG bulgularında değişiklikler saptanır. Panik atakta ise bu bulgular çoklukla olağandır.

Belirtilerin seyri de ayırt edici olabilir. Panik ataklar birçok vakit belli bir mühlet sonra hafifler ve kişi sakinleştikçe göğüs sıkışması azalır. Buna karşın her yeni göğüs ağrısında öncelikle tıbbi kıymetlendirme yapılması gerekir.

PROFESYONEL TAKVİYE GEREKTİREN DURUMLAR

Göğüs sıkışması ataklarının tekrarlaması, acil müracaatlara karşın net bir fizikî neden saptanamaması ve kişinin “ya tekrar olursa” telaşıyla günlük hayatını kısıtlamaya başlaması, panik atak ihtimalini güçlendirir. Bu noktada yaşanan durum artık süreksiz bir rahatsızlık olmaktan çıkar ve profesyonel dayanak gerektiren bir sürece işaret eder.

Panik atak, yanlışsız yaklaşımla denetim altına alınabilen bir durumdur. Lakin ihmal edildiğinde, atakların sıklığı artabilir ve kişi vakitle bedensel belirtilerin tekrarını bekleyerek hayat alanını daraltmaya başlayabilir. Bu durum, sırf fizikî değil, ruhsal yükü de ağırlaştırır.